Chuyện bắt đầu từ xưởng, không phải từ một bài ca ngợi
Kym Việt thành lập tháng 12 năm 2013, làm đồ thủ công chủ yếu từ vải: sản phẩm decor, quà tặng lưu niệm, sản phẩm ứng dụng. Xưởng ở 123 Trung Văn, Đại Mỗ, Hà Nội, mở cửa 08:00 – 17:30. Trong xưởng đó, phần lớn công việc may, nhồi, phối vải do những người phụ nữ đảm nhiệm.
Họ là thợ. Nói về họ trước hết phải nói về tay nghề, cách họ xử lý một đường khâu, một mẫu khó, một lô vải mới về. Đó cũng là cách chính họ muốn được nhìn.
Một ngày ở xưởng được đo bằng việc hoàn thiện, không bằng giờ
Xưởng chạy từ 8 giờ sáng. Mỗi người một phần việc: người cắt, người may, người nhồi bông, người kiểm lại đường chỉ trước khi sản phẩm rời bàn. Sản lượng của Kym Việt hiện ở mức 20.000 sản phẩm mỗi tháng, và mỗi năm xưởng cho ra khoảng 20 mẫu thiết kế mới.
Con số đó không tự có. Nó đến từ những buổi chiều ngồi bên bàn, tháo lại một đường khâu vì lệch mũi, nhồi lại một chi tiết vì chưa căng. Người làm nghề gọi đó là chuyện thường ngày, không phải chuyện để kể công.
Khiếm thính là một thông tin, không phải chủ đề của bài
Kym Việt là doanh nghiệp xã hội của người khuyết tật, vì người khuyết tật, với hơn 100 nghệ nhân khuyết tật đang làm việc. Trong xưởng, có người khiếm thính. Họ trao đổi bằng ngôn ngữ ký hiệu, bằng ánh mắt, bằng cách đặt mẫu vải lên bàn cho người bên cạnh xem.
Điều đó không làm cho đường khâu khác đi. Một mũi khâu đúng là một mũi khâu đúng, bất kể người ngồi sau máy nghe được hay không. Câu định danh của Kym Việt vẫn đang được dùng nguyên văn: “Chúng ta là những người khuyết tật nhưng chúng ta không tạo ra những sản phẩm khuyết tật.”
Nghề này dạy người ta kiên nhẫn theo cách riêng
Làm thủ công từ vải không có chỗ cho sự vội. Vải nhung cần một kiểu mũi, cotton cần kiểu khác. Bông nhồi phải đều tay, nếu không sản phẩm sẽ méo sau vài ngày nằm trong hộp quà. Những chi tiết đó chỉ có người làm đủ lâu mới nhớ trong tay.
Ở Kym Việt, người phụ trách một công đoạn thường giữ công đoạn đó qua nhiều mẫu. Họ biết mẫu nào dễ, mẫu nào phải làm lại lần hai. Có hôm xưởng hết một màu vải, cả nhóm phải xoay sang phối màu khác cho kịp lô hàng. Chuyện nhỏ, nhưng là chuyện thật của nghề.
Nhìn sản phẩm để biết người làm
Một sản phẩm thủ công rời xưởng mang theo dấu tay của người làm nó: độ căng của đường chỉ, cách đặt khuy, cách chọn mặt vải cho phần thân. Khách cầm trên tay có thể không biết ai đã làm, nhưng sự chắc chắn thì cầm được.
Đó là lý do Kym Việt giới thiệu người làm nghề như những thợ có chuyên môn, không phải như một câu chuyện để thương cảm. Sản phẩm đẹp vì tay nghề, và tay nghề là thứ đáng được nói tới.
Kym Việt hoạt động từ năm 2013, hiện có hơn 100 nghệ nhân khuyết tật và hợp tác với hơn 50 thương hiệu. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về con người và công việc ở xưởng, theo dõi mục Tin tức và sự kiện trên kymviet.com.vn. Các bài tiếp theo sẽ dành chỗ cho chính người làm nghề kể lại phần việc của mình.
